I- Giới thiệu framework chung.
Mình thường nhìn thị trường qua 2 biến số: Cơ bản và dòng tiền
- Cơ bản trả lời cho câu hỏi “Tài sản này có đáng để sở hữu không?”. Cơ bản bao gồm Triển vọng và định giá.
- Dòng tiền trả lời cho câu hỏi “Có đủ người sẵn sàng trả giá cao hơn cho nó lúc này không?” Dòng tiền bao gồm: Thanh khoản và tâm lý.
Khi nhìn thị trường qua lăng kinh trên, có 4 tình huống có thể xảy ra, như minh họa trong ma trận 2x2 này:
Tình huống (1) ⇒ Cả cơ bản và dòng tiền đều tốt = > Thị trường tăng trưởng bền vững, nhà đầu tư có thể tham gia tỷ trọng cao vào thị trường chứng khoán, dòng vốn dài hạn hay ngắn hạn đều ổn.
Tình huống(2)⇒ Chỉ có cơ bản tốt, còn dòng tiền không tốt: Thị trường có thể giảm hoặc đi ngang trong thời gian dài nhưng sau đó sẽ tăng vượt qua giá hiện tại. Phù hợp cho nhà đầu tư giá trị, vốn dài, mua và nắm giữ.
Tình huống(3)⇒ Chỉ có dòng tiền dồi dào mà không có nền tảng cơ bản tốt (định giá đắt, lợi nhuận doanh nghiệp sụt giảm): Thị trường vẫn tăng tiếp, nhưng sau đó sẽ giảm mạnh hơn. Phù hợp cho nhà đầu tư ngắn hạn, mua nhanh bán nhanh.
Tình huống(4)⇒ Không có cả cơ bản và dòng tiền, thị trường sẽ giảm manh. NĐT hạn chế tham gia cho đến khi ít nhất giảm về mức định giá làm cơ bản tốt trở lại.
Nhà đầu tư nên đánh giá thị trường đang ở tình huống nào? Từ đó, đưa ra hành động phù hợp.
Sau đó thì chọn những điều gì sẽ làm thay đổi tình huống hiện tại để đánh giá các thông tin tiếp theo. Ví dụ, nếu đang ở (1), mà thị trường tiếp tục tăng nóng thì sẽ chuyển qua (3) chẳng hạn.
II- Đánh giá thị trường hiện tại.
Hiện tại là trường hợp chỉ có cơ bản mà không có dòng tiền. Tình huống số (2)
Vì cơ bản: Định giá hấp dẫn, triển vọng tăng trưởng lợi nhuận cao. Tiềm năng định giá lại từ nâng hạng.
Nhưng dòng tiền không có, chủ yếu đến từ: Căng thẳng thanh khoản và tâm lý thận trọng.
● Thanh khoản cạn kiệt. Thanh khoản là chiếc bình thông nhau, nên cứ thiếu thanh khoản ở bất kỳ kênh nào thì cũng sẽ ảnh hưởng đến kênh còn lại. Khi thanh khoản toàn hệ thống căng thẳng, TTCK thường là nơi phản ứng đầu tiên vì đây là tài sản có tính thanh khoản cao nhất.
● Tâm lý: Sự không chắc chắn bao gồm cả trong và ngoài nước. Căng thẳng ở trung đông làm dấy lên sự lo ngại của dòng tiền đầu tư nước ngoài. Khi có rủi ro những dòng tiền này có xu hướng chảy về những nơi an toàn. Trong nước, việc các doanh nghiệp có cơ bản và danh tiếng tốt, được theo dõi, phân tích rộng rãi bởi các analyst hàng đầu trên thị trường như DGC, PC1, PNJ…liên tục xuất hiện sai phạm làm xói mòn niềm tin của nhà đầu tư vào thị trường. Sẽ có một số lượng NĐT nhất định rút bớt hoặc tạm dừng đầu tư mới vào thị trường, chờ mọi thứ rõ ràng hơn.
⇒ Nếu đã chọn là tình huống số 2, thì ứng xử thế nào?
Ứng xử: Chúng ta nên đầu tư với số tiền nhàn rỗi trong dài hạn, không có áp lực phải sử dụng trong ngắn hạn, vì có thể tình hình này còn kéo dài thêm.
Theo dõi: Vì chúng ta đang ở tình huống số (2), nên cần theo dõi những yêu tố tiếp theo để xem thử số (2) hiện tại sẽ đổi thành số (1) hay số (4). Khi tiếp xúc với các tin tức mới, chúng ta sẽ coi thông tin này có tác động đến dòng tiền, hoăc cơ bản không. Nếu không thì bỏ qua vì nó là Nhiễu, còn nếu có thì đi xem thử tác động đến cái nào và theo hướng như thế nào.
● Nếu thông tin làm mất điểm cơ bản tốt của thị trường chứng khoán, trong khi dòng tiền vẫn không có. Thì từ số 2 sẽ đổi thành số 4.
● Nếu thông tin làm dòng tiền tích cực lên, trong khi yếu tố cơ bản không đổi, thì từ số 2 sẽ đổi lên số 1. Từ đó cũng sẽ làm chúng ta hành động theo hướng mạnh dạn hơn.